به نام خدا

    با توجه به ضرورت ارتقای سطح سلامت عمومی جامعه و در راستای مدیریت و برنامه ریزی ارتقای سطح علمی و حرفه ای فارغ التحصیلان رشته فیزیوتراپی طرح ارتقای کارشناسان و کارشناسان ارشد این رشته توسط انجمن فیزیوتراپی ایران و با بهره گیری از نظرات کارشناسی برجسته ترین اساتید این رشته از دپارتمان های مختلف در سال 1387 تهیه و تنظیم گردید و پیرو درخواست دپارتمان های مختلف فیزیوتراپی از سراسر کشور در تاریخ 22/2/88 در شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت ضرورت راه اندازی مقطع دکترای حرفه ای انتقالی (Transitional DPT) از مقطع لیسانس و فوق لیسانس به دکترای حرفه ای به تصویب رسید(1). اجرای طرح دکترای حرفه ای فیزیوتراپی منافع و مزایای متعددی برای نظام سلامت کشور و ارتقای سطح علمی و حرفه ای فارغ التحصیلان این رشته و ارائه خدمات درمانی بهینه و کارآمد به آحاد بیماران دارد که در ذیل به تفصیل به آن پرداخته ایم:

1-  براساس دورنمای (Vision) انجمن فیزیوتراپی آمریکا (APTA) که در سال 2000 ارائه گردید در سال 2020 خدمات درمانی فیزیوتراپی در این کشور صرفاً توسط فارغ التحصیلان مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی (DPT) صورت خواهد گرفت(2) و بر همین اساس در این کشور در طول چند سالۀ اخیر با توقف پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد صرفاً پذیرش در دوره های دکترای حرفه ای فیزیوتراپی (DPT) صورت گرفته است به نحوی که در حال حاضر در 212 مرکز آموزش عالی در این کشور پذیرش دانشجو در مقاطع پیوسته (Entry-level) و ناپیوسته (Transitional) دکترای حرفه ای صورت می پذیرد. در حال حاضر متجاوز از بیست هزار فیزیوتراپیست آمریکایی در مقطع دکترای حرفه ای مشغول ارائه خدمات فیزیوتراپی می باشند. در سایر کشورهای پیشرفته چون استرالیا، انگلیس و کانادا نیز این مقطع روز به روز بیشتر مورد توجه قرار گرفته و در منطقه ما نیز کشورهایی چون پاکستان، هند، عربستان سعودی، کویت، لبنان، بحرین و امارات متحده عربی نیز پذیرش دانشجو در مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی صورت می پذیرد(3).

2-  فارغ التحصیلان رشته فیزیوتراپی در هیچ کدام از مقاطع تحصیلی خود اعم از لیسانس، فوق لیسانس،     دکترای تخصصی (PhD)، دکترای حرفه ای (DPT) و دوره های تخصصی بالینی (Post-DPT) پزشک تلقی نشده و به عنوان شاغلان مستقل حرف پزشکی (non- physician practitioner) مانند فارغ التحصیلان رشته دکترای حرفه ای داروسازی فعالیت می نمایند که اگر چه در حیطۀ تخصصی خود خودکفا و مستقل    می باشند ولی پزشک تلقی نمی گردند.

3-  در پروپوزال تهیه شده جهت مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی اهداف و دورنمای این مقطع کاملاً تعریف شده است و به عنوان مثال مداخلات پزشکی و تشخیصی جهت   فارغ التحصیلان این رشته پیش بینی نشده است ولی براساس اصول و ضوابط حرفه ای و علمی فارغ التحصیلان این مقطع مجاز به بررسی و ارزیابی مشکلات وبیماری های مرتبط با سیستم اسکلتی-عضلانی، اختلالات مرتبط با حرکت و Dysfunction ها بوده و در صورت لزوم می بایست بیماران را در جهت درمان ها و مداخلات پزشکی به همکاران پزشک ارجاع دهند. الگوی درمانی فیزیوتراپی براساس درمان مبتنی بر شواهد                            Evidence Based Practice)) بوده و فیزیوتراپیست ها می بایست براساس اصول حرفه ای و ضوابط علمی و اخلاقی ارتباطات لازم را با سایر همکاران در گروه پزشکی خصوصاً پزشکان محترم رعایت نمایند.

4-  با گسترش روزافزون ابعاد دانش های مرتبط با حوزۀ خدمات فیزیوتراپی خصوصاً درمان های دستی و استفاده از تجهیزات و مدالیتی های جدید، عدم تناسب عناوین آموزشی و متون درسی این رشته با مقطع تحصیلی پایه این رشته در کشور که مقطع کارشناسی می باشد کاملاً به چشم می خورد. از طرف دیگر ماهیت بالینی رشته فیزیوتراپی لزوم آموزش بالینی طولانی مدت تر را با توجه به رویکرد بیمار محور مورد تأکید قرار می دهد. در این مورد لازم به ذکر است که با توجه به سالمندتر شدن جمعیت کشور و شیوع بالاتر حوادث و بیماری های ناشی از صنعتی تر شدن کشور و همچنین روند انتقالی شیوع بیماری ها از عفونی به سمت ضایعات سیستم عصبی-عضلانی و اختلالات عملکردی لزوم ارتقای سطح علمی فیزیوتراپیست های کشور با مدرک لیسانس و فوق لیسانس به دکترای حرفه ای در جهت ارائه خدمات بهینه به آحاد جامعه و ارتقای نظام سلامت کاملاً احساس می شود.

5-  مقطع دکترای حرفه ای فیزیوتراپی نه تنها یک مقطع رایج و ارجح در رشته فیزیوتراپی و در کشورهای پیشرفته محسوب می گردد بلکه در کشورهای منطقه نیز کاملاً رایج و معمول شده است. ارتقا به مقطع دکترای حرفه ای امری اجتناب ناپذیر بوده که سستی و تعلل در این امر نتیجه ای جز خروج فارغ التحصیلان این رشته جهت ادامه تحصیل به خارج از کشور و محروم شدن بیماران عزیز از خدمات بهینه و به روز فیزیوتراپی نخواهد داشت.

6-  رشته فیزیوتراپی در کشورهای پیشرفته در سطح مقدم خدمات پایه درمانی (Primary Health Care)  قرار داشته و جایگاه و موقعیت این رشته روز به روز ارتقا یافته است. رشته فیزیوتراپی به عنوان یک شغل جزء 10 شغل برتر کشور آمریکا قرار داشته و با توجه به اثرات درمانی وسیع و خطرات احتمالی ناچیز این رشته استحقاق توجه بیشتر مسئولین و سیاست گذاران نظام سلامت را درکشور عزیزمان طلب می کند. در حال حاضر در کشور در متجاوز از سیزده دپارتمان فیزیوتراپی و با استفاده از حدود یکصد فارغ التحصیل مقطع دکترای تخصصی فیزیوتراپی (PhD) آموزش فارغ التحصیلان این رشته براساس آخرین استانداردهای علمی صورت می پذیرد. آیا رواست که با این توان علمی و اجرایی، اجرای طرح دکترای حرفه ای فیزیوتراپی در ایران اسلامی به تعویق افتد در حالی که در کشورهای همجواری چون پاکستان و عربستان سعودی که به هیچ وجه از نقطه نظر علمی و امکانات آموزشی و درمانی قابل قیاس با کشور عزیزمان نمی باشند، اجرایی شده باشد؟

7-  با توجه به مطرح بودن طرح دکترای حرفه ای فیزیوتراپی در شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت از شما استاد گرانقدر خواهشمندیم که با عنایت به استدلال ها و دلایل علمی و فنی ارائه شده در راستای اجرایی شدن این طرح ملی که منافع آن نه تنها برای کل کشور و نظام سلامت بوده بلکه دارای مزایای انکارناپذیر متعددی از نقطه نظر ارتقای سطح خدمات درمانی ارائه شده به بیماران عزیز و همچنین افزایش دانش علمی و فنی فیزیوتراپیست ها می باشد مساعدت لازم را مبذول فرموده تا با کمک جنابعالی و در سال همت مضاعف و کار مضاعف بنا به فرمودۀ مقام معظم رهبری با تمام توان  در راستای ارتقای نظام سلامت گام برداریم ان شاء ا... .